3. REZULTATY (Yoga)
Celem rozwoju duchowego w rozumieniu mistyki wschodniej jest wyzwolenie. Różnie nazywane i w różnych odcieniach w szeregu indyjskich systemów filozoficznych i religijnych zawsze odwołuje się do doskonałości i czystości, które na gruncie soteriologii mają się przejawiać przede wszystkim w wolności od karmana i od konieczności i przymusu ponownych narodzin. Dla nas, którzy dokonali świadomego wyboru wejścia na duchową ścieżkę z intencją osiągnięcia tak rozumianego celu, na przestrzeni 25 lat "zmagań" i niewygód (duhkha) mienił się on także różnymi odcieniami. W zależności od tego jaką ścieżką duchową się inspirowaliśmy przybierał on różne nazwy: oświecenie, urzeczywistnienie boskiej natury, wyzwolenie, urzeczywistnienie siebie prawdziwego itp. Nigdy nie określaliśmy tego celu w terminologii jogi klasycznej czy sanhji, jako kaiwalja czy moksza. Kiedy jednak nasza praktyka duchowa weszła w decydującą fazę wykorzystaliśmy metodologię jogi klasycznej. Rezultaty tej praktyki zostały opisane poniżej.
3.1 Prajna
Poznanie nie jest celem praktyki duchowej, ale jest niezbędne w uzyskaniu prawdziwego oglądu rzeczywistości, który ma charakter wyzwalający. Struktury poznawcze człowieka wyzwolonego są trudne do zrozumienia dla zwykłego śmiertelnika, a dają mu możliwość momentalnego, zgodnego z prawdą i bez wątpliwości orientowania się w całej rzeczywistości.
1) Pramana
W poznaniu prawdziwym (pramana) dużą rolę odgrywa intuicja. Reprezentuje ona tę część świadomości, która objawia się początkowo w przeczuciach. Im szersza świadomość duchowa tym lepsza intuicja. Na ścieżce duchowej ważne jest także poznanie prawdy dzięki inspiracjom płynącym od innych (agama) czy dokonane w wyniku wnioskowania (anumana). Jednak aby osiągnąć poznanie całej rzeczywistości trzeba odkryć własne moce poznawcze. Można do tego wykorzystywać subtelne władze umysłu czyli zmysły. Ponieważ właśnie one odegrały rolę (X, Y) w poznawaniu rzeczywistości należy tutaj o nich wspomnieć rozpoczynając od bezpośredniej naoczności, która ma charakter intuicyjnego wglądu wyższego rzędu (parapratyaksa).
2) Parapratyaksa
Parapratyaksa to rodzaj intuicyjnego poznania w formie naocznego czyli bezpośredniego rozpoznania wyższego rzędu. Oznacza ono całkowitą pewność i brak wątpliwości, iż informacja na tym poziomie rozpoznania jest tożsama z prawdą o rzeczywistości, taką jaka jest.
Prastava. Początkowe możliwości poznawcze były ograniczone. Nie chodzi tylko o uciążliwośći, nawyki, zaciemnienia i nieuporządkowane zjawiska świadomościowe (X, Y), których uspokojenie działało niedługo i dawało krótkotrwałe efekty. Chodzi o cały bagaż środowiskowo-kulturowy, który podtrzymywał stare struktury. Niejednokrotnie próby rozumienia jakichś wysublimowanych zagadnień rozbijały się o poznawcze ograniczenia.
Kalpika. Z czasem, po kolejnych oczyszczeniach emocjonalnych i mentalnych zmysły zaczęły lepiej funkcjonować do tego stopnia, że ujawniły się ich subtelne funkcje. Został wykształcony sposób odczuwania i wnikania, który łączył subtelne zmysły czucia, wzroku i słuchu. Razem jako narzędzia poznawcze zaczęły funkcjonować w warunkach jogicznego skupienia (samadhi) i wchłonięcia (samapatti). I tak skupienie na ośrodku energetycznym (cakra) dawać mogło przeniknięcie go i wchłonięcie w poznawany za pośrednictwem tej czakry obiekt. Na poziomie czakry ajna dało to wgląd w porządku horyzontalnym (X, Y), natomiast na poziomie czakry sahasrara - w porządku wertykalnym (X). Poznanie na poziomie lotosu serca (hridaya pundarika) miało charakter bardziej przestrzenny i nieograniczony (X, Y), a przez umiejscowienie tego ośrodka energetycznego można mówić o porządku centralnym. Poznawanie na poziomie subtelnym wiązało się z przekraczaniem barier przeszkadzającym temu poznaniu w postaci zaciemnień, mgły, nieczystości czy niejasności, które były konsekwencją aktywnych jeszcze w umyśle uciążliwości (kleśa, samskara: karmaśaya, vasana). Zatem poznanie prawdziwe miałoby na tym poziomie obraz przejrzystości i jasności.
Parinama. W zasadniczej fazie praktyki momenty zrozumienia, wglądu, urzeczywistnienia poznania danego poziomu wiązały się z uzyskaniem jasności w formie przenikania i poczucia jasnego, bez zaciemnień i wątpliwości rozpoznania. Odnosząc to rozumienie do subtelnych zmysłów wiązać się to mogło z: a) przeczuwaniem czy odczuwaniem obiektu, poziomu informacji oraz/lub wibracji jakby całym ciałem, b) jasnością i przejrzystością odbicia tego obiektu w umyśle, w formie obrazu czy nawet wizji, c) usłyszenia czy jakby usłyszenia informacji dźwiękowej. W przełomowych momentach praktyki skutkowało to zmianą świadomości i jej reintegracją na poziomie subtelniejszym od poprzedniego.
Parapratyaksa realizowana była także na poziomie subtelnych zmysłów, a sterowność informacyjna pogłębiała się poprzez skupienie na konkretnych ośrodkach (cakra). Dawało to możliwość coraz doskonalszego wglądu w trzech porządkach: wertykalnym do góry, horyzontalnym przed