tak na prawdę widzi go przez pryzmat swoich dążeń. WIdzi odbicie tego, czy jest w zjawiskach tego świata zmian i nietrwałości.
Wyzwolenie to rezultat pracesu duchowego, który w oczach ludzi przybiera rózne nazwy. Od zbawienia do oświecenia. Na gruncie indyjskim terminami , które są prawidłowo używane do opisania rezultatu wyzwalania są trzy terminy: buddha, jivanmukta i kevalin.
Wyzwalanie to praces, który kończy się wyzwoleniem. Buddha to termin, który określa rezultat oświecenia. Jivanmukta to rezultat wyzwolenia. Kevalin to wynik uzyskania kajwalii. Buddha to szeroki znaczeniowo termin , który technicznie ma rózne podterminy. Jednym z nich jest tathagata, oznaczający tego, który znalazł szczyt oświecenia i z tego szczytu powrócił pomiędzy ludzi. Jivanmukta oznacza wyzwolonego za życia, który będąc między ludźmi doprowadza ich na kraniec swoich możliwości i przez same tylko bycie z nimi wyzwala ich ze swoich ograniczeń. Kevalin oznacza tego, który jest w jedyności czyli jako jedyny doszedł do punktu, w którym następuje zapoczątkowanie procesu życia. Jest to znaczeniowo nie szczyt, a punkt pod szczytem oświecenia, gdzie wyzwolenie jivanmukty to przebycie drogi pomiędzy doliną, a szczytem. Przestrzeń szczytowa oznaczająca wszystko, co jest doskonałością w sensie ludzkim ma techniczną nazwę tathagatagarbha.
Wyzwolenie to proces, w którym odbija się kondycja człowieka, będącego na ścieżce duchowej. W zależności jaką ścieżką adept kroczy, podczas praktykowania nastąpi świadomienie o charakterze wglądu poprzez świadomość intuicyjną (buddhi), które doprowadzi do przejaśnienia i uzyskania odpowiedzi na pytanie dotyczące tego jakie adept ma zdolności duchowe. Będzie to miało postać jasnego obrazu: słońca (surya), księżyca (candra), gwiazdy (tara) lub diamentu [Js. I, 36]. Najwyższe, słoneczne uzdolnienia dają odpowiedź na pytanie jaką ścieżką kroczyć. Oprócz tego adept ma pewność jaką jest duszą. Naznaczenie słońcem upewnia, że się jest duszą świetlistą (stwórca Iśvara) czyli satwiczną.
Wyzwalanie to możliwość. Jak to robić o to jest pytanie?:
1. Samvid
Przez uświadomienie w postaci wglądu wchodzi się na ścieżkę, która jest opisana przez podręcznik Jogina czyli Jogasutra i Jogabhaszja. Uświadamiane etapy drogi jogina są opisane w Jogasutrze i skomentowane w Jogabhaszji. W skupieniu (samadhi) jogina następuje transformacja świadomości (umysłu), energii (mowy) i ciała. Tak w prosty sposób kroczy się ścieżką. Ale kto tak ma? Dlatego potrzebny jest wgląd cząstkowy i ustopniowany [Js. I-IV]. Wybór wariantu ścieżki (sadhana) jest zależny od zdolności jogina. Praktyki są oznaczone w Jagasutrze i Jogabhaszji. To, co dodaje ścieżka karmiczna trzeba rozpoznać i realizować. Przykłady ustopniowanego oświecania są liczne:
A) skupienie (samadhi) na "słońcu ukrytym w chmurach"
B) skupienie (samadhi) na "lustrze pokrytym kurzem"
2. Iśvara
Przez zdanie się na "pomoc" stworzyciela. To sposób dla świetlistych dusz (jivasattva), bo zostali stworzeni przez uszczegółowienie puruszy (purusaviśesa) czyli odbicie ducha w świecie zjawisk czyli Iśvarę. Iśvara pomaga się wyzwolić i tylko to, bez żadnych próśb i błagań o warunki bytowe czy modlitw pieniężnych. Kontemplacja Iśvary oznacza uznanie go za swego Pana (bo w istocie jest źródłem świadomości intuicyjnej (buddhi) czyli nadświadomości świetlistego) [Js. I. 2, 23-29, III. 55, IV. 29 i 32]i skutkuje wejściem w kontemplację wlaną o charakterze spłukiwacza (dharmamegha) czyli prześwietlającą cechy charakteru i rozpuszczającą ego [Js. I. 2, IV. 29-30 i 32]. To doprowadza do stanu asamprajnata czyli bez uświadomienia, co jest początkiem procesu kajvalii [Js. I. 2, 11, 18-20].
3. Kriya
Przez zastosowanie jogi czynu czyli krija jogi, gdzie doprowadza się do wywołania żaru wewnętrznego (tapas) stosując medytację (svadhyaya) oraz skupienie na dźwięku wewnętrznym AUM wywołanym praktyką tapasu w ćwiczeniu oddechowym oraz skupieniem się na Iśvarze jako paramaguru. Medytacja (svadhyaya) prowadzona jest jako przykucie uwagi (dharana) do mantry Gayatri lub do mantry Ognia (tryambakam). Tapas wywołuje się skupiając uwagę na oddechu i wewnętrznym systemie energetycznym oczyszczanym wcześniej ćwiczeniami oddechowymi (pranayama). Skupienie na Iśvarze to ćwiczenie Iśvarapranidhana czyli na czystym wewnętrznie obrazie guru czyli wewnętrznego mistrza jako bezobrazowym (Js. I. 23-29, II. 1-2, III. 55].
4.Surya
Przez rozpuszczenie wszystkich podpór czyli obrazów w skupieniu z uświadomieniem [Js. I. 1-2, 11, 17, III. 7]. To sposób dla tych, którzy mają najwyzsze zdolności duchowe czyli "widza w świetle słońca". Wystarczy wówczas po wejściu w samprajnata samadhi i dojściu do jego kresu czyli najsubtelniejszego poziomu wytworzyć obraz zaniku zjawisk świadomości (virama pratyaya) [Js. I. 18-19]. Można do tego doprowadzić tylko wówczas, kiedy ma się rozwiniętą bezpragnieniowość (vairagya) [Js. I. 2, 12, 15-16, 18, 20, 31, III. 50, IV. 10] . W wyniku ustania fluktuacji