(bhavanapratyaya), który to obraz jest tak zespolony z człowiekiem, że jego poznanie jest niemożliwe bez technik jogi
cetas – sfera świadomości (citta), na poziomie której jogin dąży do stanu stałego (sthiti) przez ograniczenie uciążliwości (kleśa): 1. saṁskāra – twór świadomościowy, w psychologii zachodniej identyfikowany najczęściej z podświadomością; sanskary to podświadome twory, które są przyczyną ocen, planów i działań; 2. vāsana – wasany to przesycenia złożone z sanskar (saṁskāra); uciążliwe przypomnienia, nawyki, i skłonności o charakterze mentalno-emocjonalnym wpływające na wolę; 3. vṛtti – wszystko to, co dzieje się w umyśle (manas), a czego podstawą jest świadomość (citta); to strumienie mentalnych poruszeń (ciąg sanskar, wywołujących wasany i skutkujących nieokiełznanym nurtem psychicznym), które wraz z emocjami tworzą wyobrażenia w postaci nieprzerwanego dialogu wewnętrznego, który bezustannie rozgrywa się w głowie na sposób wirowania (vṛtti).
citiśakti – moc (śakti) podmiotu świadomości (citi), jako siła uświadomienia na poziomie wewnętrznym, gdzie nia ma odniesień do zewnętrznych struktur, a na wyższym poziomie praktyki jogicznej te struktury są przenikane i dają joginowi szersze możliwości takie, jak: nirmāṇacitta czyli wytworzona mocą uświadomienia (citiśakti) dodatkowych intencji, działania w świecie na poziomie dobrotliwej akceptacji (bhūtaanugraha), który to poziom umożliwia korzystanie z pierwszego poziomu trikaji
citta - świadomość korzystająca ze zmysłów, które w grze świadomej i uświadamianej są obrazowane przez zjawiska (cittavṛtti), będące takim tyglem wrażeń, odczuć, intencji, myśli i planów, że życie człowieka staje się grą
dharmadhātu – esencja zjawisk jako bezkresna przestrzeń, gdzie przestrzeń jest naga czyli pusta, mimo to należy ją rozpatrywać jako: 1. stan (bhāva) poza istnieniem rozumianym w sposób konwencjonalny, gdzie stan jest ujmowany, jako ciało buddy (buddhakaya), podstawa wszystkości zjawisk na trzech poziomach: przejawu, obrazu i czystości; 2. esencja (tathagatagarbha), która nie może być istnieniem, dlatego jest poza możliwością praktycznego działania, więc na ścieżce jogi stosuje się praktyki, które zaledwie oczyszczą zarówno twór-dom, tj oczyszczanie przestrzeni zewnętrznej (agnihotra), jak i twór-istotę, tj oczyszczanie przestrzeni wewnętrznej (tapas); 3. pustość (śunyata) czyli podstawa zjawiskowości jako bezjaźniowość, którą jogini buddyjscy uznają ptrawie powszechnie za synonim ostatecznej realizacji stanu buddy.
dharmata –
dharmamegha - 1. samādhi 2. dhyāna
dharmin – posiadacz cech (wszechświat, świat, człowiek).
dhyāna - abhidhyana – kontemplacja wlana jako łaska “udzielona” z góry (yoga); kontemplacja buddyjska w postaci czterostopniowej jhany (jhāna) oraz czterostopniowego wchłonięcia (samapatti); osiąganie celów dzięki zatopieniu wewnętrznemu: 1. na poziomie ciała fizycznego poprzez wejście do wewnątrz – kontemplacja z zamkniętymi oczami w jodze czy buddyzmie oraz 2. na poziomie zjawisk i świata poprzez wyjście na zewnątrz – kontemplacja przestrzeni w buddyzmie (dzogczen i zazen z otwartymi oczami).
drśi -
dukkha -
guna – sattva, rajas i tamas
guru – przewodnik, który na ścieżce duchowej może w różny sposób inspirować adepta; taką rolę pełnili bądź pełnią tradycyjnie: 1. riszi (ṛṣi), ten, który wie, indyjski wieszcz, który wydobywa falę prawdziwej mowy z głębi serca; 2. muni (muni), mędrzec pozostający w stanie wewnętrznej, wszechprzenikającej ciszy, którą kontempluje w celu przepalenia ograniczeń umysłu; 3. arja (arya), wyższy czyli urzeczywistniony mistrz w buddyzmie, który jest w stanie poznawać prawdziwie; 4. pandita (pandita), mędrzec-uczony posiadający wszelką wiedzę (vidya) dzięki studiowaniu natchnionych ksiąg, która daje doskonały pogląd; 5. vená – wizjoner.
jñāna - jñāna prasada
jīva – twór-istota, która ma obraz wewnętrznie sprzeczny, dążac do doznań poprzez ciało (śarīra), umysł (manas), organ poznania (buddhīndriya) i organ doznania (karmendriya); twory-istoty tak, jak ciała ludzi (odniesienie do ras ludzkich: czarnej, żółtej, białej) odróżniają się od siebie, stąd odnoszą się do gun: 1. sattvajīva – twory-istoty przestrzeni, 2. rajasjīva – twory-istoty zmienności, 3. tamasjīva – twory-istoty przeszłości.
kaivalya -
karman - saṁsāra
karuna - śraddha - ufność
kevali bhavati -
kevalin - kuśala darśin vidvams vimukta
kleśa – uciążliwości: niewiedza (avidya), świadomość “jestem” (asmita) pragnienie (raga), awersja (dvesa), przywiązanie (abhiniveśa); przejawy kleśa w świadomości: 1. zjawisko świadomościowe (saṁskāra), 2. wiry